GIỚI THIỆU | Hướng dẩn tìm kiếm TBS

Like Timbacsy on Facebook

Hospital Ranking 2012

Tìm hiểu về bệnh viêm não – viêm màng não

Bộ não con người được bảo vệ trong hộp sọ. Nhằm bảo vệ tốt bộ não không bị tổn thương do va chạm với xương sọ, bộ não được bao bọc bởi màng não. Màng não bao gồm 3 lớp theo thứ tự từ trong ra ngoài là: màng nuôi, màng nhện và màng cứng. Khoảng trống giữa màng nuôi và màng nhện có chứa đầy dịch lỏng, được gọi là dịch não tủy (DNT). Ngoài tác dụng bảo vệ, DNT còn là môi trường chứa các chất dinh dưỡng cung cấp cho tế bào thần kinh

Màng não không chỉ bảo vệ bộ não trước những chấn động cơ học mà còn là tấm màng ngăn không cho các vi sinh vật (vi trùng, siêu vi, vi nấm…) xâm nhập vào não. Khi các vi sinh vật có độc tính cao hay cơ thể bị suy yếu, màng não sẽ bị tấn công làm xảy ra hiện tượng viêm, được gọi là “viêm màng não” (VMN). Sau khi tấn công màng não gây ra VMN, các loại siêu vi có thể tiếp tục tiến sâu vào trong não làm cho người bị mắc bệnh viêm não. Trong khi đó, các loại vi trùng chỉ gây ra áp xe não. Hay nói cách khác, vi trùng không gây ra viêm não, chỉ tạo thành những ổ áp xe não.

Chẩn đoán VMN nói chung, được nghĩ đến ở một bệnh nhân có những dấu hiệu của các hội chứng sau:

1. Hội chứng nhiễm trùng: sốt đôi khi kèm ớn lạnh, lạnh run, lừ đừ, uể oải, chán ăn, môi khô, lưỡi dơ, đau nhức toàn thân.

2. Hội chứng màng não: cổ gượng cứng (không thể cúi đầu xuống để cằm đụng vào ngực); tam chứng màng não bao gồm ba dấu hiệu sau: Nhức đầu (nhất là ở vùng đỉnh đầu và dọc sau gáy), nôn ói (ói vọt bất chợt, không kềm chế được, không liên quan đến việc ăn uống) và táo bón. Ở trẻ em sẽ thấy rõ dấu hiệu vạch da màng não: vết ửng đỏ theo vết vạch ở da bằng một vật không sắc cạnh (ví dụ như dùng móng tay vạch nhẹ da vùng bụng).

3. Hội chứng não: rối loạn trị giác (lừ đừ, li bì, hôn mê…hoặc bứt rứt, vật vã, nói nhãm, co giật). Người bệnh có thể bị liệt các dây thần kinh sọ não với các biểu hiện: liệt nửa người, lé mắt, sụp mí mắt.

Nếu ở bệnh nhân chỉ có hội chứng não và kết quả xét nghiệm DNT trong giới hạn bình thường thì bệnh nhân được chẩn đoán là viêm não. Tuy nhiên, trên thực tế, siêu vi thường hay gây ra hiện tượng viêm ở cả màng não và não, đây là những trường hợp được chẩn đoán là: “Viêm não – màng não”.

Trong trường hợp bị nhiễm não mô cầu, phần lớn các bệnh nhân còn có dấu hiệu ngoài da là những đốm xuất huyết dưới da. Bởi vì trước khi xâm nhập vào màng não gây viêm, não mô cầu vào máu, gây nhiễm não mô cầu toàn thân. Các đốm xuất huyết dưới da, có dạng những mảng bám có rìa không tròn đều giống như hình bản đồ, giúp cho chúng ta có hướng chẩn đoán bệnh nhân bị VMN do não mô cầu. Tuy nhiên, chẩn đoán chỉ được xác định chính xác sau khi xét nghiệm DNT. Sau khi nhuộm màu, soi DNT cho thấy sự hiện diện của những vi trùng dạng hình cầu.

Con người là ổ chứa của Não mô cầu và một số các vi khuẩn khác gây viêm màng não. Thông thường, các vi khuẩn này trú ẩn ở niêm mạc hầu họng của người. Trong khi đó, người bị lây các siêu vi gây viêm não từ chim và heo qua vật trung gian truyền bệnh là muỗi.

Bệnh nhiễm não mô cầu và VMN do não mô cầu lây lan qua đường tiếp xúc trực tiếp: qua những giọt nước miếng nhỏ li ti từ mũi họng của người mang vi khuẩn não mô cầu. Người ta ước tính có khoảng 25% người bị nhiễm não mô cầu nhưng không bi VMN. Bệnh lưu hành ở khắp mọi nơi. Bệnh thường xảy ra ở trẻ em và ở lứa tuổi thanh niên, ở nam nhiều hơn nữ và thường ở những nơi có nhiều người tập trung trong một diện tích chật hẹp như doanh trại, nhà trọ, hồ bơi… (ví dụ như vụ dịch hồi tháng 2-3 vừa qua tại khu nhà trọ của công nhân ở quận Thủ đức – TP.HCM).

Bệnh nhân VMN do vi trùng được điều trị bằng kháng sinh đặc hiệu trung bình 10 ngày. Nếu được chẩn đoán và điều trị sớm (trong vòng 3 ngày kể từ khi khởi bệnh), bệnh nhân sẽ hồi phục hoàn toàn. Trong trường hợp điều trị trễ bệnh nhân có thể bị các di chứng: liệt nửa người, giảm sút trí tuệ… và thậm chí bị hôn mê sâu rồi tử vong.

Trong các trường hợp viêm não hay viêm màng não, tức là bệnh do siêu vi gây ra, chúng ta vẫn chưa có thuốc đặc trị hữu hiệu. Những bệnh nhân viêm não, viêm màng não, được điều trị không đặc hiệu tức là điều trị các triệu chứng (hạ sốt, thở oxy hỗ trợ, truyền dịch, cho ăn qua ống thông dạ dày…)

Nói tóm lại, các bệnh viêm não – màng não đều là bệnh lý nhiễm trùng cấp tính và nguy hiểm, phải được chẩn đoán và điều trị sớm tại các cơ sở y tế nhằm giảm thiểu các biến chứng cũng như giữ tính mạng cho bệnh nhân.

Hiện nay, để phòng ngừa bệnh viêm não Nhật Bản cũng như đối với một số vi trùng gây viêm màng não, chúng ta đã có thuốc chích ngừa (thuốc chích ngừa VMN do Hib, ngừa Phế cầu…). Bên cạnh đó, việc giữ gìn vệ sinh môi trường, thông thoáng nơi ở luôn luôn là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu không chỉ dành riêng đối với bệnh viêm não – màng não.

Nhờ vào việc áp dụng tích cực các biện pháp phòng ngừa đặc hiệu (uống kháng sinh phòng ngừa, chích ngừa) và không đặc hiệu (sát trùng, tẩy uế nơi xảy ra dịch, giảm bớt sự tụ tập đông người tại khu xảy ra dịch…) ngành y tế TPHCM phối hợp với chính quyền địa phương đã khống chế được dịch bệnh nhiễm não mô cầu tại Thủ Đức.

Hãy dành vài phút đóng góp ý kiến, đặt câu hỏi để chúng tôi có thể cập nhật thêm nhiều thông tin cần thiết mà bạn đang quan tâm. Timbacsy.com

Đăng ký bản tin TIMBACSY

Delivered by FeedBurner

Chuan doan theo trieu chung - Timbacsy